Dự án cao tốc Đức Hòa – Mỹ An đóng vai trò là “mắt xích” chiến lược trên trục cao tốc Bắc – Nam phía Tây, kỳ vọng khơi thông nguồn lực, kết nối hạ tầng đồng bộ giữa vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Mới đây, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đã chính thức trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng đường cao tốc Bắc – Nam phía Tây đoạn Đức Hòa – Mỹ An. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu hoàn thiện mạng lưới giao thông đường bộ cao tốc, thúc đẩy liên kết vùng và giảm tải cho các trục quốc lộ hiện hữu.
Quy mô và hướng tuyến chiến lược
Theo tờ trình, cao tốc Đức Hòa – Mỹ An có tổng chiều dài khoảng 63,6 km. Điểm đầu của tuyến kết nối với Dự án đường Vành đai 4 TP.HCM tại huyện Đức Huệ, tỉnh Long An. Điểm cuối giao với cao tốc Mỹ An – Cao Lãnh tại huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp.
Về quy mô, dự án được quy hoạch theo tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, vận tốc thiết kế 120 km/h. Tuy nhiên, trong giai đoạn 1, Ban quản lý đề xuất phân kỳ đầu tư với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, bề rộng nền đường đạt 24,75 m, đảm bảo năng lực thông hành đáp ứng nhu cầu vận tải đến năm 2045. Tổng chiều dài toàn tuyến đi qua địa phận tỉnh Long An (khoảng 60,45 km) và tỉnh Đồng Tháp (khoảng 3,15 km).
So sánh hai phương án đầu tư
Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo tiền khả thi lần này là sự xuất hiện của hai phương án thi công với mức tổng vốn đầu tư chênh lệch đáng kể:
Phương án 1 (Nền đắp kết hợp cầu vượt)
Tuyến cao tốc sẽ được xây dựng chủ yếu trên nền đất đắp, kết hợp hệ thống cầu vượt tại các vị trí giao cắt kênh rạch và đường bộ. Sơ bộ tổng mức đầu tư phương án này khoảng 36.979 tỷ đồng. Ưu điểm là chi phí xây lắp thấp hơn nhưng áp lực về giải phóng mặt bằng lại lớn hơn (khoảng 6.686 tỷ đồng).
Phương án 2 (Cầu cạn toàn tuyến)
Toàn bộ tuyến đường (ngoại trừ các nút giao) sẽ được xây dựng theo giải pháp cầu cạn. Với phương án này, tổng vốn đầu tư tăng lên mức 45.461 tỷ đồng. Mặc dù chi phí xây dựng và thiết bị cao hơn (khoảng 32.405 tỷ đồng), nhưng chi phí bồi thường và tái định cư lại giảm mạnh xuống còn 3.432 tỷ đồng (giảm gần 3.300 tỷ đồng so với phương án 1) do nhu cầu sử dụng quỹ đất thấp hơn.
Việc lựa chọn giữa giải pháp truyền thống và giải pháp cầu cạn không chỉ dựa trên bài toán tài chính mà còn xét đến yếu tố địa chất đặc thù của vùng đất ngập nước ĐBSCL, tính bền vững của công trình và tốc độ triển khai thi công.
Bước đi đột phá đề xuất hướng tuyến mới hoàn toàn
Khác với các quy hoạch trước đây vốn định hướng đoạn Đức Hòa – Mỹ An đi trùng với Quốc lộ N2, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận cùng đơn vị tư vấn đã đề xuất xây dựng một tuyến cao tốc mới hoàn toàn.
Lý giải về đề xuất này, đơn vị tư vấn cho biết Quốc lộ N2 hiện là trục xương sống gánh vác lưu lượng lớn xe tải, container từ miền Tây đi TP.HCM. Nếu cải tạo N2 thành cao tốc, việc bố trí đường song hành sẽ cực kỳ phức tạp, gây ùn tắc kéo dài trong quá trình thi công và không đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của đường cao tốc (về độ dốc, khúc cua và giao cắt đồng mức).
Việc chọn hướng tuyến mới không chỉ giúp bảo giữ nguyên công năng của Quốc lộ N2 mà còn mở ra không gian phát triển mới. Hướng tuyến mới sẽ đi qua những khu vực ít dân cư, tối ưu hóa chi phí đền bù và tạo dư địa để hình thành các khu công nghiệp, đô thị dọc tuyến, tạo lực đẩy kinh tế cho các địa phương vùng sâu.
Kỳ vọng khép kín trục Bắc – Nam phía Tây vào năm 2030
Dự án cao tốc Đức Hòa – Mỹ An dự kiến sẽ được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước (đầu tư công) để đảm bảo tiến độ. Nếu được phê duyệt, dự án sẽ khởi công vào năm 2027 và phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2030.
Khi đi vào vận hành, đây sẽ là mảnh ghép quan trọng giúp kết nối thông suốt từ Gia Nghĩa – Chơn Thành – Đức Hòa xuống đến Mỹ An – Cao Lãnh – Rạch Sỏi. Tuyến đường không chỉ giảm tải cho Quốc lộ 1 và Quốc lộ N2 mà còn rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa, hạ thấp chi phí logistics cho vùng ĐBSCL.
Đặc biệt, dự án còn mang ý nghĩa quan trọng về an ninh quốc phòng vùng biên giới Tây Nam, đồng thời đánh thức tiềm năng du lịch sinh thái tại vùng Đồng Tháp Mười, góp phần đưa khu vực này trở thành cực tăng trưởng mới của phía Nam.
